Định nghĩa

1. Động từ:

   • Ép buộc, thúc bách, tạo áp lực buộc phải làm điều gì đó. Hành động gây sức ép khiến ai đó không còn lựa chọn nào khác.
   • Làm cho cảm thấy tù túng, khó chịu. Tạo cảm giác bị dồn nén, không có không gian tự do.

2. Tính từ (khẩu ngữ; ý nghĩa chuyển):

   • Cấp bách, khẩn thiết, không thể chậm trễ. Dùng để mô tả công việc hoặc tình huống đòi hỏi phải được giải quyết ngay lập tức.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ta bị hoàn cảnh bức bách phải bỏ học đi làm. (Anh ta bị hoàn cảnh thúc ép phải bỏ học đi làm.)
  • Cảm giác bị theo dõi khiến cô bức bách vô cùng. (Cảm giác bị theo dõi khiến cô cảm thấy tù túng, khó chịu vô cùng.)
• Tính từ:
  • Đây là một nhiệm vụ bức bách, cần hoàn thành trong ngày hôm nay. (Đây là một nhiệm vụ cấp bách, cần hoàn thành trong ngày hôm nay.)
  • Công việc bức bách quá, tôi không thể đi đâu được. (Công việc khẩn thiết quá, tôi không thể đi đâu được.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bị/được bức bách": Cấu trúc thụ động, nhấn mạ�nh việc chủ thể chịu sự ép buộc từ bên ngoài.
  • Họ bị bức bách phải ký vào bản hợp đồng bất lợi.
• "cảm thấy bức bách": Diễn tả trạng thái tâm lý bị dồn nén, ngột ngạt.
  • Không khí trong phòng họp khiến mọi người đều cảm thấy bức bách.

Biến thể và từ liên quan

• Bức (động từ): Ép, thúc (nghĩa gốc, thường dùng trong kết hợp). Ví dụ: (thúc giục bằng thư), (trong từ Hán Việt: trăm, ý chỉ mức độ cao). "Bức bách" là từ ghép đẳng lập làm tăng cường mức độ của "bức".
• Thúc bách (động từ): Gần nghĩa với "bức bách", thúc giục mạnh mẽ.
• Cấp bách (tính từ): Rất khẩn cấp, cần làm ngay (nghĩa tương đồng với "bức bách" khi dùng như tính từ).

Từ đồng nghĩa

• Động từ: Ép buộc, cưỡng ép, thúc ép, dồn nén.
• Tính từ: Khẩn cấp, khẩn thiết, gấp rút.

Từ trái nghĩa

• Động từ: Tự nguyện, tự giác.
• Tính từ: Thong thả, không gấp, có thể hoãn lại.

Thành ngữ, cụm từ cố định

• "Bức bách trăm bề": Thành ngữ nhấn mạnh sự ép buộc, khó khăn từ nhiều phía, khiến không thể thoát ra được.
  • Công việc thì dồn đống, gia đình lại gặp khó khăn, anh ấy đang bức bách trăm bề.

1. đg. 1 Bức (nói khái quát). Bị bức bách phải làm. 2 (kng.; id.). (Việc) đòi hỏi phải được làm ngay, không cho phép trì hoãn. Công việc bức bách, một phút cũng không chậm trễ được.